LET OP

Deze stap is nog in een testfase. Ga je met deze oefeningen aan de slag? Laat het ons weten en dan verfijnen we samen de oefeningen.

Soepele leerlijnen: een plan
Vanuit het gesprek uit de vorige oefening(en) heeft de groep zicht gekregen op de noden en verwachtingen voor soepele leerlijnen. In deze laatste oefening van stap 4 helpen we jullie een plan op te stellen.

Opdracht

In de vorige oefeningen stonden analyse en gesprek steeds centraal. Jullie dachten na over de visie van jullie school, jullie kregen zicht op de vaste werking die bijdraagt aan wereldoriëntatie en jullie spraken over projectwerking en deeldomeinen. Verzamel al dit verrichte werk voor je in deze oefening een plan opstelt.

Doelgericht vs. ervaringsgericht

Een belangrijke pijler uit het cahier W.O. is de 'ervaringscyclus' en bij uitbreiding het ervaringsgericht leren. Van daaruit werd de keuze gemaakt om zo weinig mogelijk doelen in het cahier W.O. op te nemen. Op die manier ontstaat er namelijk ruimte om ervaringsgericht te kunnen werken. Doelgericht en ervaringsgericht werken kunnen hand in hand gaan. Hiervoor dient elke begeleider voldoende sterk te zijn op beide vlakken. Je vindt hier didactisch materiaal om onder andere meer over de ervaringscyclus te leren. Om teamleden te versterken in doelgericht werken dient elke begeleider de ontwikkelingsdoelen en eindtermen in de vingers te hebben.

Vraag 1: HOE KRIJGT ELKE BEGELEIDER DE ONTWIKKELINGSDOELEN EN EINDTERMEN IN DE VINGERS?

Mogelijke plannen:

Indeling: De eindtermen en ontwikkelingsdoelen in het cahier W.O. werden verdeeld in clusters. Maak als team de puzzel eens opnieuw en bepaal of je een ander indeling verkiest, andere woorden wil gebruiken enz. Onderaan kan je zo'n puzzel downloaden.

Materiaal: De pedagogische begeleidingsdienst van FOPEM ontwikkelde samen met enkele begeleiders de W.O.-waaier. In deze waaier zie je in één oogopslag alle eindtermen voor wereldoriëntatie onder de vorm van kernwoorden. Zo kan je op eender welk moment met je klasgroep snel een blik werpen op het boekje. Op die manier kan je gesprekken of activiteiten die op dat moment bezig zijn verrijken met de eindtermen in je hand. Je kan de W.O.W hier bestellen.

Lezen: Voorzie om de zoveel tijd een vast moment om kort even alle ontwikkelingsdoelen en eindtermen (of een deel ervan) door te lezen. Zo zal je, afhankelijk van waar jullie als klasgroep mee bezig zijn, de link leggen naar wat je kan aanbieden

Schooleigen soepele leerlijnen maken

De ontwikkelingsdoelen zijn geformuleerd voor het 3e kleuter, de eindtermen zijn geformuleerd voor het 6e leerjaar. Leerplanmakers ontwikkelen vaak een leerlijn die opbouwt naar elke eindterm. Dit opdat leraren die les geven aan jongere leerlingen weten welke stap vooraf gaat aan de eindterm en welke stap dan specifiek voor hun klasgroep bestemd is. Het cahier W.O. stelt deze manier van werken in vraag. We zijn ervan overtuigd dat elke begeleider zich kan laten inspireren door de ontwikkelingsdoelen en eindtermen, ongeacht de leefgroep waar ze les aan geven.

Er is echter een verschil tussen 'zich laten inspireren' en 'ergens daadwerkelijk mee aan de slag gaan'. In de vorige oefening bekeek het team alle eindtermen. Sommige eindtermen zijn bruikbaar in elke leefgroep, voor andere eindtermen missen teamleden de stap die eraan vooraf gaat.

Vraag 2: VOOR WELKE EINDTERMEN HEBBEN JULLIE TUSSENSTAPPEN NODIG?

Mogelijke plannen:

Voortbouwen: Tijdens het schooljaar 2019-2020  werken we specifiek rond soepele leerlijnen. Blijf op de hoogte van dit ontwikkelwerk via de nieuwsbrief.

Onderzoeken: Bekijk het schema van jullie vaste werking (stap 3, oefening 3) en kijk terug op de analyse van het team over de deeldomeinen (stap 4, oefening 2). Voor welke deeldomeinen hebben jullie tussenstappen nodig? Voor welke deeldomeinen zijn de eindtermen voldoende?

Wie doet mee? In de volgende stap helpen we jullie zelf soepele leerlijnen maken. Je kan dit met het hele team samen doen of met een groepje. Je kan ook samenwerken met andere FOPEM-scholen. Bepaal wie mee werkt.

Tussendoelen: al gaande en samen met de klasgroep

In een ideale situatie worden tussendoelen samen met de klasgroep opgesteld. Die tussendoelen zijn niet op voorhand vastgelegd maar ontstaan bottom-up. In de praktijk zal dit ideaal gerealiseerd worden m.b.v. soepele leerlijnen en doordat de begeleiders de ontwikkelingsdoelen en eindtermen sterk in de vingers hebben. 

Vraag 3: HOE VERSTERKEN WE BEGELEIDERS OM ZELF TUSSENDOELEN TE MAKEN?

Mogelijke plannen:

Interne opleiding: Je kan ervoor kiezen om op jullie school enkele mensen aan te duiden die om de zoveel tijd een educatief aanbod te doen voor het team. Dat kan rond de leerspiraal of zone van naaste ontwikkeling zijn, maar dat kan ook over andere instrumenten gaan. Deze mensen kunnen cahiercoach worden. De PBD organiseert hier een aanbod rond waar je je binnenkort voor kan inschrijven.

Pedagogisch aanbod: De pedagogische begeleidingsdienst lanceert geregeld input rond de instrumenten uit het cahier W.O. Lees hier praktijkvoorbeelden.

Samenwerken met scholen: Contacteer andere FOPEM-scholen met een specifieke vraag. Je kan vragen hoe ze een instrument, zoals de leerspiraal, gebruikten en verwerkten. Je kan ook vragen hoe zij hun  schooleigen soepele leerlijnen maken. Lanceer een oproep via het forum.

 

Materiaal

 

 

 

Voorbeeld

De Buurt in Gent stelde een plan van aanpak op. Hieronder vind je wat bijkomende uitleg en het plan zelf. Je kan het plan ook downloaden in PDF-formaat.

Het team van De Buurt probeerde eerst duidelijkheid te scheppen in de manier waarop hun leerlingen tot leren komen: via de vaste werking en structuur van de school als geheel, via projecten die vaak vanuit de kinderen komen en via mini-lesjes die eerder vanuit de begeleider komen. De vaste werking brachten ze in kaart via de oefening hierboven. Ze beslisten om met een groepje deze oefening nog verder te verfijnen. Wat de projecten betreft, zagen ze drie effecten die het cahier W.O. kon hebben: inspireren, begeleiden en evalueren/registreren. Inspireren: de ontwikkelingsdoelen en eindtermen kunnen zowel begeleiders als leerlingen inspireren om een bepaald project op te starten. Tegelijk kunnen leerlingen ook zien dat het deeldomein natuur bijvoorbeeld al vaak aan bod kwam en dat het deeldomein tijd nog maar weinig belicht werd. Begeleiden: De Buurt wil een indicatorensysteem uitwerken. Ze merken namelijk dat er nood is aan vaste grond, enkel werken met de ontwikkelingsdoelen en eindtermen is niet wenselijk. Toch willen ze ook niet terugkeren naar een klassiek leerplan waar per eindterm een doel per leefgroep wordt geformuleerd. Ze opteren dus voor indicatoren die aantonen welke stappen noodzakelijk zijn om een bepaalde cluster van eindtermen te bereiken. Evalueren en registreren: er liep al een traject rond breed evalueren op De Buurt. Ze koppelen dit aan het cahier W.O. Indien uit de evaluatie en registratie blijkt dat sommige deeldomeinen systematisch te weinig aandacht krijgen, kan een begeleider een mini-lesje geven.

 

DOEL

- plan opstellen dat past in bredere jaarplan

- veilig gevoel creëren

- teamleden aanspreken op verantwoordelijkheid

Samen school maken

Deze website dient als inspiratie voor begeleiders en coördinatoren die werken met een cahier van FOPEM.

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now